Jedlina na szacie, Piekielnik
Miejsce (opis):
Garaż w gospodarstwie jednego z gazdów w Piekielniku, Podhale, Polska
Miejsce przedstawionego obiektu:
Piekielnik
Autor fotografii lub dokumentu:
Technika i materiał:
Opis:
Fotografia przedstawia rodzinę Szczechowiczów z Ratułowa na Podhalu podczas pierwszego dnia wiosennego redyku w 2018 roku. W pierwszym dniu jego trwania wieczorem, po zakończeniu dojenia, pasterze przystąpili do wytwarzania pierwszego sera wytworzonego podczas redyku – bundzu. Pasterze zlali mleko z wiader do kilkudziesięciolitrowej drewnianej puciery. Mleko przecedzone zostało przez bawełnianą szmatkę zwaną satą (szatą), czyli płótno służące do cedzenia mleka i zawieszania serów do ocieknięcia. Na szacie umieszczono tzw. cetynkę, zwaną też jedliną, czyli ścięte gałązki iglastych drzew.
Dane podstawowe:
Tytuł obiektu:
Jedlina na szacie, Piekielnik
Autor dokumentu:
Miejsce:
Piekielnik
Technika i materiał:
Kolekcja:
Opis główny:
Fotografia przedstawia wiosenny redyk rodziny Szczechowiczów z Podhala, którzy w pierwszym dniu jego trwania wieczorem, po zakończeniu dojenia, przystąpili do wytwarzania pierwszego sera wytworzonego podczas redyku – bundzu. Pasterze zlali mleko z wiader do kilkudziesięciolitrowej drewnianej puciery. Mleko przecedzone zostało przez bawełnianą szmatkę zwaną satą (szatą), czyli płótno służące do cedzenia mleka i zawieszania serów do ocieknięcia. Na szacie umieszczono tzw. cetynkę, zwaną też jedliną, czyli ścięte gałązki iglastych drzew, aby nazbierane podczas dojenia nieczystości (igły, owady, piasek) zostały wyłapane i nie przedostały się do mleka, z którego będą wyrabiane sery. Była to jodła (jedlina), ale pasterze podkreślali, że można również używać gałęzi innych drzew. Taka praktyka wynika z przekonania o praktycznym znaczeniu jodły – ma gęste, dość długie igły, które dobrze filtrują nieczystości.
Kontekst kulturowy:
Zwyczaj ten ma podwójne konotacje: 1. szatę z jedliną używa się na szałasach aby nazbierane podczas dojenia nieczystości (igły, owady, piasek) zostały wyłapane i nie przedostały się do mleka, z którego będą wyrabiane sery. Pasterze używają do tego gałęzi różnych drzew. Taka praktyka wynika z przekonania o praktycznym znaczeniu jodły – ma gęste, dość długie igły, które dobrze filtrują nieczystości. 2. Szatę z jedliną używa się w praktykach magiczno-ochronnych, w celu zabezpieczenia mleka przed działaniem złych sił krążących w powietrzu, które mogłyby rzucić urok na mleko, a przez to spowodować złą jakość wyrobów mlecznych.
Data:
Miejsce dokumentu/obiektu:
Państwo:
Polska
Region:
Małopolska
Nazwa geograficzna:
Podhale
Przedstawienie na dokumencie:
Tematyka:
Typ przedstawienia:
Główne przedstawienie:
Dodatkowe przedstawienia 1:
Dane właścicielskie:
Właściciel dokumentacji lub Instytucja przechowująca:
Miejsce przechowywania oryginału:
Informacje o rekordzie:
Ostatnia modyfikacja:
05 lipiec
2024 r.
Numer identyfikacyjny:
216